Czy Facebook może podnosić efektywność w pracy?

Social media w pracy to kontrowersyjny temat. Dla części osób to wróg numer jeden, a dla innych po prostu narzędzie. Jednak jaki jest prawdziwy wpływ social mediów na pracę? Czy ma to coś wspólnego z wypaleniem zawodowym oraz co sprawia, że ich użytkowanie niekiedy wręcz pomaga?

Potraficie sobie wyobrazić miłość i nienawiść jednocześnie? Dokładnie coś takiego odczuwam, gdy myślę o social mediach. To taki obosieczny miecz, który z jednej strony pomaga, jednocześnie odbierając. 

Moja korporacyjna przeszłość pamięta to najbardziej. Włączony komunikator i próba skupienia, a po pracy pracownicza grupa na messengerze. Nie wpływało to dobrze na psychikę. Wręcz przeciwnie, powodowało ciągłe zanurzenie w sprawach zawodowych (tak jakby normalnie nie angażowały wystarczająco bardzo).

Dlatego zależy mi na tym, by ten artykuł pokazał zarówno te mocne, jak i ciemne strony portali społecznościowych. A na koniec zostawiłem praktyczną niespodziankę dla wybranych. Mam nadzieję, że przypadnie Wam do gustu!

A może te social media w pracy nie są takie złe?

Przygotowując ten artykuł przejrzałem wiele badań naukowych. Część z nich skupiała się na zaletach social mediów, a inne piętnowały ich wady. Postanowiłem jednak poszerzyć ten przegląd o coś bardziej subiektywnego. W tym celu stworzyłem krótką ankietę na moim Instagramie (o paradoksie!), pytając Was o zdanie.

Wyniki okazały się następujące:

– 80% z Was stwierdziło, że social media przeszkadzają w pracy,

– mimo tego tylko dwie osoby zadeklarowały, że social mediów w pracy NIE UŻYWA,

– większość osób określiła swoje panowanie nad portalami w 50%  (czyli pełna świadomość kiedy i po co po nie sięgam),

– w 100% jesteście zgodni z tym, że portale społecznościowe przyczyniają się do rosnącego problemu wypalenia zawodowego.

Badania naukowe w tym temacie z pewnością nie są tak jednoznaczne. Dlatego zastosowanie tu ulubionej odpowiedzi psychologów: „to zależy”, ma swoje uzasadnienie. 

Zacznijmy jednak od zalet.

Mówiąc w skrócie: social media mogą być na plus i wcale nie muszą obniżać „wydajności”, czy satysfakcji z pracy (wręcz mogą ją podnosić) w momencie, gdy spełnione są dwa konkretne warunki. 

Po pierwsze, sama firma nie piętnuje ich używania, a wręcz wpisuje je w swoją kulturę organizacji. Daje tym samym przestrzeń do komunikacji. Ważna jest tutaj również wspierająca postawa samego menedżera i jego podejście w tym temacie. 

Osoby w ten sposób nie tylko podnoszą swoje zadowolenie, czy efektywność, ale także bardziej przywiązują się do pracodawcy (co obniża między innymi koszty rekrutacyjne).

Po drugie, ważna jest świadomość tego JAK i KIEDY użytkuje się social media w pracy. Dodatkowo, pozytywny wpływ odznacza się w większym poczuciu równowagi pomiędzy życiem prywatnym i zawodowym.

Co w takim razie dzieje się takiego, że aż 80% na instagramowe pytanie odpowiada, że social media mają negatywny wpływ na pracę?

Powyższe plusy nie mają zastosowania gdy:

– jesteśmy niezadowoleni ze swojej pracy (oto lista przykładowych czynników) lub,

– firma wręcz represyjnie podchodzi do tematów portali społecznościowych, a menedżera cechuje mania prześladowcza,

– osoba nie posiada własnej kontroli nad tym w jaki sposób i jak długo korzysta się social mediów.

Social media wypalają zawodowo?

Paradoks jest taki, że portale społecznościowe nie tylko przyczyniają się do wypalenia zawodowego, ale także same w sobie potrafią być wyniszczające. W literaturze naukowej można natrafić nawet na określenie SOCIAL MEDIA BURNOUT.

Co to oznacza?

To stan, w którym osoba pod wpływem ciągłego przebywania w sieciach społecznościowych, doznaje stanu totalnego zmęczenia emocjonalnego i poczucia wyobcowania. 

To trochę tak, jakbyśmy prowadzili równoległe, cyfrowe życie dostarczające tylu bodźców, przeżyć i emocji, że brakowałoby nam już sił na codzienne zmagania. Niestety, ceną takiego stanu jest możliwość rozwoju m.in. depresji, czy zaburzeń lękowych.

Zastanawiacie się jednak, jak to się ma do samego wypalenia zawodowego?

Niestety, jeden i drugi mechanizm działa na podobnym „silniku” i atakuje poprzez wyczerpanie emocjonalne (przemęczenie związane z przeżywaniem wewnętrznych emocji) i depersonalizację (poczucie wyobcowania). 

Skutkuje to drastycznym obniżeniem poczucia braku osiągnięć, co przekłada się na samoocenę, postrzeganie samego siebie i satysfakcję z pracy (często również całego życia).  Dlatego tak kluczowa może być umiejętność ŚWIADOMEGO korzystania z mediów społecznościowych (co często stoi w opozycji do twórców portali). 

Ta szczególna umiejętność zachowania świadomości nazywana jest w psychologii uważnością. To dzięki niej możemy być nie tylko bardziej świadomi intensywności użytkowania social mediów, ale także lepiej radzić sobie z poczuciem zniechęcenia do pracy, które często pojawia się w przypadku wypalenia zawodowego.

Najważniejsze jest praktyczne podejście

Mam poczucie, że portale społecznościowe przy zachowaniu kliku zasad, mogą być wspaniałym narzędziem podnoszącym naszą satysfakcję z pracy i efektywność. Jednak co zrobić w momencie, gdy kompletnie nie panujemy nad ich użytkowaniem? Są na to trzy podstawowe kroki. Oto one:

1. Sprawdzenie jak do tej pory użytkowało się social media.
2. Zastanowienie się DLACZEGO chce się poprawić ten element codzienności.
3. Znaleźć pomocne rozwiązania/narzędzia, które pomogą przejść pierwszy, najtrudniejszy moment.

Przygotowałem również szczegółowy manual wyjścia z kryzysu wywołanego przez social media (zarówno w kontekście zawodowym, jak i prywatnym). Będę go wysyłał w sobotę, jako bonus dla stałych czytelników bloga. Dlatego, jeżeli jeszcze Was tam nie ma, dołączcie wypełniając baner poniżej.

.

Na koniec, dziękuję że dotarliście aż tutaj. Mam nadzieję, że zarówno artykuł, jak i manual mądrego korzystania z social mediów, pomoże Wam uchronić się przed negatywnymi skutkami wypalenia. 

Trzymam kciuki,

Maciej Jankowski

Bibliografia:

  1. Charoensukmongkol, P. (2016). Mindful Facebooking: The moderating role of mindfulness on the relationship between social media use intensity at work and burnout. Journal of health psychology, 21(9), 1966-1980.
  2. Charoensukmongkol, P. (2014). Effects of support and job demands on social media use and work outcomes. Computers in Human Behavior, 36, 340-349.
  3. Han, B. (2018). Social media burnout: Definition, measurement instrument, and why we care. Journal of Computer Information Systems, 58(2), 122-130.
  4. Liu, C., & Ma, J. (2018). Social media addiction and burnout: The mediating roles of envy and social media use anxiety. Current Psychology, 1-9.
  5. Moqbel, M., Nevo, S., & Kock, N. (2013). Organizational members’ use of social networking sites and job performance. Information Technology & People.