Etapy wypalenia zawodowego

jak wyjść z wypalenia zawodowego

Choć organizm zawsze wysyła informacje o swoim stanie, nie zawsze je rozumiemy. Skąd wiedzieć od jakich sygnałów alarmowych rozpoczyna się problem z wypaleniem zawodowym? Po czym poznać, że problem już nas dotyczy oraz jak w ogóle wyjść z wypalenia zawodowego?

Odpowiedź na te pytania, gdy jest się w „oku cyklonu”, nie jest łatwa. Zmęczenie codzienną walką, odczuwana niechęć, negatywne emocje zdecydowanie zakrzywiają obraz, dodatkowo wymuszając orientację tylko na najbliższym kroku.

I w ten sposób proces trwa. Przechodzi kolejne etapy, przy okazji demolując życie zawodowe i prywatne.

Gdy cofam się myślami w wstecz i przypominam sobie swój największy kryzys potrafię określić jego przyczynę, objawy i etapy. Pamiętam jednak doskonale, że wtedy wcale nie było to takie oczywiste. 

Dlatego dzisiaj wiedzę na temat wypalenia zawodowego poszerzymy o fazy rozwoju. Dodatkowo na blogu znajdziecie:

listę typowych objawów wypalenia,

przyczyny wypalenia zawodowego,

– oraz dokument z listą 10 podstawowych kroków, które pomogą Wam odzyskać równowagę i poczucie kontroli.

jak wyjść z wypalenia zawodowego

Fazy wypalenia zawodowego

Tempo rozwoju problemu i jego eskalacja w dużym stopniu zależy od indywidualnych cech człowieka oraz środowiska, w którym zachodzą zmiany. Dlatego czas trwania poszczególnych zmian jest bardzo trudny do oszacowania. 

Mimo tego w jasny sposób można podzielić je na 12 poniższych faz (podział wg. Freudenberger i North):

  • Konieczność udowodnienia własnej wartości.

To wewnętrzne poczucie powinności, które napędza do ciągłego udowadniania swojej wartości, wydajności i efektywności. W sposób nieustanny i bez względu na sukcesy dokonane po drodze.

  • Podnoszenie swojego zaangażowania w pracę.

Stawianie na indywidualną pracę umożliwiającą podkreślenie własnej wartości. Praca zespołowa może być tutaj postrzegana jako zagrożenie dla siebie samego.

  • Zaniedbywanie siebie i swoich własnych potrzeb.

W konsekwencji poprzednich dwóch faz zostaje coraz mniej przestrzeni na własne potrzeby, emocje, czy odczuwane napięcie. Wyjściem awaryjnym pozwalającym przetrwać stają się używki, środki nasenne, czy intensywne bodźce odciągające uwagę (np. gry komputerowe czy ryzykowne zachowania).

  • Drastyczny spadek energii.

Coraz częściej zdarzają się chwilę braku sił do pracy, który wynika z wcześniejszego pomijania potrzeb wewnętrznych i prywatnych na rzecz pracy.

  • Zmiana życiowych wartości.

Następuje zmiana dotychczasowych priorytetów w życiu i orientacja ich na pracę, co w domyśle ma pomóc wyjść z trudnej sytuacji oraz uporać się z trudnościami. W konsekwencji taka osoba jeszcze bardziej izoluje się od innych.

  • Cynizm i nietolerancja.

Osoba zaprzecza własnym trudnościom i coraz bardziej agresywnie odnosi się do innych, postrzegając ich negatywnie. Podchodzi do życia w sposób cyniczny, a swoje problemy życiowe uzasadnia ogólnym nastrojem w pracy.

  • Wycofanie się.

Życie towarzyskie przestaje istnieć na tym etapie, albo jest bardzo nikłe. Następuje próba zaspokojenia wszystkich potrzeb w sposób indywidualny. Wzrasta ryzyko sięgania po używki.

  • Diametralna zmiana w zachowaniu.

Zmiany zachowaniu zaczynają być na tyle widoczne, że w widoczny sposób dostrzegają to najbliższe osoby z otoczenia (np. próby dalszego wycofywania się z kontaktów z innymi).

  • Utrata poczucia wartości.

Wszystkie powyższe zmiany utrudniają osobie podtrzymywanie wysokiej efektywności, która stała się dla niej fundamentem samooceny. Coraz trudniej postrzega się samego siebie i innych jako wartościowych ludzi.

  • Wewnętrzna pustka.

Poczucie odrętwienia i towarzyszącej pustki, które dopełnia poczucie osamotnienia.

  • Depresja.

Konsekwencją syndromu wypalenia zawodowego jest rozwój pełnoobjawowej depresji, której towarzyszy m.in. poczucie wyczerpania, bezsilności, braku entuzjazmu na przyszłość, myślami samobójczymi.

  • Pełnoobjawowe wypalenie zawodowe

Przejawia się one wyczerpaniem psychicznym, emocjonalnym i fizycznym. Praca staje się wyzwaniem niemożliwym do wykonywania.

wyjście z wypalenia

Jak wyjść z wypalenia zawodowego?

Ulubiona odpowiedź psychologa na pytanie? „To zależy”. 

Do pytania „jak wyjść z wypalenia zawodowego” pasuje idealnie. Ciężko na nie jasno odpowiedzieć, gdy nie zna się etapu rozwoju trudności, kontekstu, czy indywidualnych cech osoby.

Dlatego tak cenna może być tutaj indywidualna współpraca z psychologiem, który pomoże Wam zrozumieć obecną sytuację i towarzyszące temu emocje. Dzięki temu nauczycie się cennych narzędzi, zyskacie nową perspektywę wolną przeszkadzających myśli i odzyskanie utracaną radość z codzienności. 

Jednak jeżeli nie jesteście gotowi na ten etap pracy możecie zacząć od dokumentu, w którym omawiam 10 skutecznych i podstawowych sposób, by nie dać się wypaleniu zawodowemu.

Trzymam za Was kciuki,

Maciej Jankowski

Bibliografia:

  1. Nuallaong, W. (2013). Burnout symptoms and cycles of burnout: The comparison with psychiatric disorders and aspects of approaches. In Burnout for experts (pp. 47-72). Springer, Boston, MA.